Tầm soát ung thư đại trực tràng thực hiện thế nào? Xét nghiệm máu ẩn trong phân đối tượng công (từ 45 tuổi), nội soi đại tràng và theo dõi sau khi dương tính
Tầm soát ung thư đại trực tràng chủ yếu dùng xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT) – lấy mẫu tại nhà, không xâm lấn, để phát hiện máu trong phân mà mắt thường không thấy. Đài Loan từ năm 2025 mở rộng trợ cấp công: người dân 45-74 tuổi được xét nghiệm máu ẩn trong phân công mỗi 2 năm một lần, người 40-44 tuổi có tiền sử gia đình cũng được áp dụng. Nếu kết quả dương tính, cần nội soi đại tràng để xác nhận; âm tính thì nên tầm soát định kỳ mỗi 2 năm. Ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu thường không triệu chứng, tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm. Dưới đây là tổng hợp trung lập về đối tượng, quy trình và quan điểm đúng đắn, là thông tin tổng hợp, không phải lời khuyên y tế.
Tầm soát ung thư đại trực tràng thực hiện thế nào? Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT) là gì
Công cụ tầm soát tuyến đầu là xét nghiệm máu ẩn trong phân đơn giản, không xâm lấn:
- Xét nghiệm máu ẩn trong phân (định lượng miễn dịch, FIT) có thể lấy mẫu tại nhà, dùng để phát hiện máu trong phân mà mắt thường không thấy, là công cụ tầm soát tuyến đầu cho ung thư đại trực tràng
- Nó không xâm lấn, thường không cần hạn chế ăn uống trước, thao tác đơn giản; dương tính có nghĩa là trong phân có máu ẩn, cần xét nghiệm thêm, không đồng nghĩa với ung thư đại trực tràng
- Ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu thường không có triệu chứng, đến khi có triệu chứng như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân thì có thể đã ở giai đoạn muộn, vì vậy tầm soát định kỳ khi không có triệu chứng rất quan trọng
Ai được xét nghiệm công? Đối tượng mở rộng năm 2025 (từ 45 tuổi)
Cục Y tế Quốc gia từ năm 2025 mở rộng đối tượng trợ cấp tầm soát ung thư đại trực tràng:
- Người dân 45-74 tuổi: xét nghiệm máu ẩn trong phân công mỗi 2 năm một lần (trước đây là 50-74 tuổi, năm 2025 hạ xuống 45 tuổi)
- Người 40-44 tuổi có tiền sử gia đình: cha mẹ, con cái hoặc anh chị em ruột được chẩn đoán ung thư đại trực tràng, cũng được áp dụng tầm soát công
- Có thể đến cơ sở y tế có hợp đồng bảo hiểm y tế cung cấp dịch vụ này để nhận ống lấy phân, lấy mẫu tại nhà và gửi lại; điều kiện và quy trình thực tế dựa trên thông báo mới nhất của Cục Y tế Quốc gia
Xét nghiệm máu ẩn trong phân dương tính phải làm sao? Cần nội soi đại tràng
Dương tính không có nghĩa là ung thư, nhưng nhất định phải xét nghiệm thêm, đừng trì hoãn:
- Nếu xét nghiệm máu ẩn trong phân dương tính, nên đến khoa tiêu hóa nội, khoa tiêu hóa ngoại hoặc khoa đại trực tràng để nội soi đại tràng
- Theo phân tích của Cục Y tế Quốc gia, trong số người dương tính, cứ khoảng 2 người thì có 1 người phát hiện polyp tuyến, khoảng 20 người thì có 1 người bị ung thư đại trực tràng – vì vậy dương tính nhất định phải tái khám xác nhận
- Nội soi đại tràng có thể đồng thời kiểm tra và cắt polyp; nếu lo lắng khó chịu, có thể thảo luận với bác sĩ về nội soi không đau (gây mê), trang web này có trang riêng về 'nội soi không đau' để giải thích
Sau khi nội soi đại tràng bình thường thì sao? Bao lâu tầm soát lại một lần
Tầm soát là liên tục, không phải làm một lần là xong:
- Nếu kết quả nội soi đại tràng bình thường, thường không cần xử lý thêm ngay, vẫn nên làm xét nghiệm máu ẩn trong phân định kỳ mỗi 2 năm
- Nếu phát hiện và cắt polyp, khoảng thời gian theo dõi và nội soi đại tràng tiếp theo sẽ do bác sĩ quyết định dựa trên hình thái, số lượng và kết quả giải phẫu bệnh của polyp
- Khi có triệu chứng (đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân không rõ nguyên nhân, v.v.), bất kể tuổi tác hay kết quả tầm soát lần trước, cần đi khám đánh giá ngay
Tại sao tầm soát ung thư đại trực tràng quan trọng? Quan điểm trung lập
Đây là một trong số ít bệnh ung thư mà 'tầm soát đã được chứng minh rõ ràng':
- Ung thư đại trực tràng nhiều năm là một trong những loại ung thư có số ca mắc cao nhất ở người dân; nhưng nó cũng là loại ung thư có thể phát hiện sớm và xử lý sớm thông qua tầm soát
- Xét nghiệm máu ẩn trong phân là công cụ tuyến đầu không xâm lấn, chi phí hợp lý, làm định kỳ giúp phát hiện tổn thương hoặc polyp tiền ung thư ở giai đoạn không triệu chứng
- Tóm lại: người đủ điều kiện tận dụng xét nghiệm máu ẩn trong phân công mỗi 2 năm, nếu dương tính nhất định phải nội soi đại tràng, đây là cách được bằng chứng hỗ trợ hiện tại; xét nghiệm và theo dõi thực tế vui lòng dựa trên khuyến nghị mới nhất của bác sĩ và Cục Y tế Quốc gia. Trang này là thông tin trung lập, không phải lời khuyên y tế.
Câu hỏi thường gặp
Tầm soát ung thư đại trực tràng từ bao nhiêu tuổi? Có phải tự trả tiền không?
Cục Y tế Quốc gia từ năm 2025 cung cấp cho người dân 45-74 tuổi xét nghiệm máu ẩn trong phân công mỗi 2 năm một lần (trước đây là 50-74 tuổi); người 40-44 tuổi có cha mẹ, con cái hoặc anh chị em ruột từng được chẩn đoán ung thư đại trực tràng cũng được áp dụng. Người đủ điều kiện được chính phủ trợ cấp, có thể đến cơ sở y tế có hợp đồng bảo hiểm y tế để nhận ống lấy phân. Điều kiện và quy trình thực tế dựa trên thông báo mới nhất của Cục Y tế Quốc gia. Trang này là thông tin trung lập, không phải lời khuyên y tế.
Xét nghiệm máu ẩn trong phân dương tính, có phải bị ung thư đại trực tràng không?
Không nhất định. Dương tính có nghĩa là trong phân có máu ẩn, cần xét nghiệm thêm, không đồng nghĩa với ung thư đại trực tràng. Theo phân tích của Cục Y tế Quốc gia, trong số người dương tính, cứ khoảng 2 người thì có 1 người phát hiện polyp tuyến, khoảng 20 người thì có 1 người bị ung thư đại trực tràng. Dù thế nào, nếu dương tính cần đến khoa tiêu hóa nội, khoa tiêu hóa ngoại hoặc khoa đại trực tràng để nội soi đại tràng xác nhận, không nên trì hoãn.
Xét nghiệm máu ẩn trong phân lấy mẫu thế nào? Có cần hạn chế ăn uống không?
Hiện tại xét nghiệm công sử dụng là xét nghiệm máu ẩn trong phân định lượng miễn dịch (FIT), có thể lấy mẫu tại nhà, không xâm lấn, thường không cần hạn chế ăn uống hoặc ngừng thuốc đặc biệt. Sau khi lấy mẫu, gửi lại cơ sở y tế theo thời gian quy định. Cách lấy mẫu và lưu ý thực tế, vui lòng làm theo hướng dẫn của cơ sở phát mẫu.
Có nhất thiết phải nội soi đại tràng không? Chỉ làm xét nghiệm máu ẩn trong phân được không?
Nếu xét nghiệm máu ẩn trong phân âm tính, thường chỉ cần làm lại xét nghiệm máu ẩn trong phân định kỳ mỗi 2 năm; nhưng nếu dương tính, cần nội soi đại tràng để xác nhận, đây là bước không thể bỏ qua. Nội soi đại tràng có thể kiểm tra trực tiếp ruột và cắt polyp khi cần, là phương pháp quan trọng để chẩn đoán xác định. Việc có cần nội soi và cách sắp xếp, hãy để bác sĩ đánh giá.
Nội soi đại tràng bình thường, bao lâu cần kiểm tra lại?
Nếu kết quả nội soi đại tràng bình thường, thường không cần xử lý thêm ngay, vẫn nên duy trì xét nghiệm máu ẩn trong phân mỗi 2 năm một lần; nếu phát hiện và cắt polyp, khoảng thời gian theo dõi và nội soi đại tràng tiếp theo sẽ do bác sĩ quyết định dựa trên hình thái, số lượng và kết quả giải phẫu bệnh của polyp. Khi có triệu chứng thì không bị giới hạn bởi khoảng cách tầm soát, cần đi khám ngay.
Không có triệu chứng, trong nhà cũng không ai mắc, có cần tầm soát ung thư đại trực tràng không?
Cần. Ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu thường không có triệu chứng, đa số trường hợp không có tiền sử gia đình; đợi đến khi có triệu chứng như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện hoặc sụt cân mới đi khám thì có thể đã ở giai đoạn muộn. Vì vậy, chỉ cần đủ tuổi công (từ 45 tuổi, hoặc 40-44 tuổi có tiền sử gia đình), nên tầm soát định kỳ bằng xét nghiệm máu ẩn trong phân, đây là cách phát hiện sớm ở giai đoạn không triệu chứng.
Trang này là tổng hợp thông tin trung lập, chỉ tham khảo, không phải lời khuyên Y tế, cũng không cấu thành bất kỳ cam kết chẩn trị nào.